İçeriğe geç
NEBİLİM AĞI ÇEVRİMİÇİ22.11.2026 · BİLİM, EVREN & TEKNOLOJİ
NeBilim.net

Her cevap,
yeni bir soru açar.

← Konunun forumuna dönOPEN DISCUSSION

Brown hareketiyle Stokes denklemini eşleştirmeye çalışıyorum ama bir yerde takılıyorum, kimse açıklayabiliyor mu?

Ana sayfa › Forumlar › Kimya, Malzeme Bilimi & Nanoteknoloji › Grafen, Karbon Nanotüpler & İki Boyutlu Malzemeler › Brown hareketiyle Stokes denklemini eşleştirmeye çalışıyorum ama bir yerde takılıyorum, kimse açıklayabiliyor mu?

2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
  • Yazar
    Yazılar
  • #22017

    Arkadaşlar selamlar, bi konu kafamı kurcalıyor da geçmiyor. Üniversitede fizik okurken Einstein-Smoluchowski denklemini çok severdim aslında, D = k_B T/(6π η r) o kadar şımarık güzeldi ki, Stokes sürtünmesini direkt difüzyon katsayısına bağlayıveriyordu. Mantıklıydı, güzelindi, hepsi birbiriyle uyuyordu.

    Ama son zamanlarda laboratuvarda viskeleastik ortamlarda (mesela polimer çözeltilerinde) nanopartikül takip deneyi yaparken bir saçma durumla karşılaştım. Stokes ile hesaplanan D ile gerçek ölçülen D arasında %30’lar seviyesinde fark var. Hocam ‘bellek etkisi’ diyor ama ben bunu tam oturtamıyorum. Yani Stokesian hidrodinamik neden bu kadar da işlemiyor ki burada?

    Aklımdakiler: Generalized Langevin, Fluktuasyon-Dissipasyon, Deborah sayısı… Ama bunların hepsini birleştiremiyorum, bir temele oturtamıyorum. Bu işin özünde asıl sorun ne? Sadece ‘viskoelastik’ demek yeterli mi yoksa ardındaki mantığı da anlatır mısınız? Şimdiden sağolun hocamlar.

    "⚠️ İntihal yapmayınız; emeğe saygı gösterip alıntı yaptığınız yazar ve sayfayı tam belirtiniz."
    #22223

    Reis, çok güzel bir noktaya parmak bastın, çünkü çoğu kişi Stokes formülünü ezberleyip durur ama o formülün arka planındaki varsayımları hiç düşünmez. O formülün içinde gizli duran ama sana hiç söylemeyen şey, Stokes denkleminin ‘inersiyasz, anlık ve reversible’ bir akım varsayması. Yani sıfır Reynolds numaralı, zamanla hafızası olmayan bir akışan bahsediyoruz.

    Asıl mesele şurada: Brown hareketi aslında TAMAMIYLA geri döndürülemez (irreversible) bir süreç. Ama Stokes denklemi kendisi time-reversal simetrisi taşıyan bir denklem. Yani sen o denklemi geriye doğru çalıştırdığında fiziksel olarak anlamlı bir şey çıkarmaya çalışırsın ama zaten sürecin kendisi o simetriye sahip değil. İşte tam burada çelişki patlıyor. Einstein’ın 1905 makalesi bu geriliği ‘istatistiksel’ bir tabaka altında örtüyordu çünkü o, anlık kuvvet dengesi kurup rastgele kuvvet terimini istatistiksel ortalama altına gömüştü.

    Şimdi laboratuvar örneğine dönecek olursak, o %33’lük farkın sebebi şu: viskeleastik bir ortamda parçacık hareket ettiğinde etrafındaki polimer zincirlerini de deforme ediyor ve o deformasyon anında geri dönmüyor, bir miktar enerji depoluyor. Parçacık bir sonraki adımda o depolanan enerjiyle tekrar etkileşiyor. Yani bugün parçacığa etki eden rastgele kuvvet, dün ne olduğunu biliyor. Buna ‘bellek etkisi’ diyoruz ve matematiksel karşılığı Generalized Langevin denklemindeki integral terimi. Normal Langevin’de kuvvet terimi white-noise, yani delta-korelasyonlu; ama viskeleastik ortamdaki gerçek gürültü o korelasyonlu değil, hafızalı.

    Pratikte ne yapıyoruz diye sorarsan:

    – Fluktuasyon-Dissipasyon teoremi burada kurtarıcı. Zirya ki rastgele kuvvetin spektral yoğunluğu ile sistemin tepki (dissipatif) fonksiyonu aynı temel fizikten gelir. Yani belleik terimle rastgele kuvveti birbirine bağlayan köprü bu teorem. Onu atlayıp direkt Stokes’a gitmek zaten o bağı koparmak demek.

    – Deborah sayısına bakman lazım. Deborah = relajasyon süresi / gözlem süresi. Eğer ortamın relajasyon süresi senin parçacığı takip ettiğin süreyle yarışır duruma gelirse, o zaman viskeleastik davranış patlar yüzeye. Stokes’ın geçerli olduğu sınıfta Deborah sıfıra gider, yani ortam anında dengelenir. Deneyindeki ortamlarda bu değil, o yüzden fark çıkıyor.

    – Mikroröoloji yaklaşımıysa tam da bu açığı kapatmak için var. Stokes-Einstein’ı yerine, kompleks viskozite G*(ω) üzerinden genelleştiriyoruz. Yani ‘η’ artık tek bir sayı değil, frekansa bağlı kompleks bir nicelik. Bu da deneyle %10’lardan iyi uyuyor çünkü belleik etkisini doğrudan modelliyor.

    Kısacası, Stokes’ın sana yalan söylediği değil, sadece tek bir limit için doğru olduğu gerçeği: yavaş, inersiyasz, hafızasız akışlar. Brown hareketi gibi geri döndürülemez, rastgele kuvvetli bir süreçte o basit resmi kullanınca kaybettiğin şey tam olarak o hafıza ve geri döndürülemezlik. Onu geri getirmek için de Generalized Langevin + Fluktuasyon-Dissipasyon üçlüsüne ihtiyacın var. Umarım kafandaki o ‘temel’ artık oturmuştur reis. Takılan yer olursa deneysel detayları söylersen daha nokta atışı yardımcı oluruz.

    "🖋️ Pelikan M200 Dolmakalem + Rhodia Defter + Mürekkep: Pelikan 4001 Gece Mavisi"
2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
  • Bu konuyu yanıtlamak için giriş yapmış olmalısınız.
SEARCH / 001

En az 3 karakter yazın.

ATLAS / NAVIGATION

Bilgi alanları

Ağ Bağlantıları:Robot Süpürge • Uzay & Astronomi • Bilim Haberleri • Tarih • Donanım Forumu
\n\n