Özet
Hem solunan gaz karışımındaki hem de arteriyel kandaki karbondioksit (CO2) seviyelerinin yükselmesi, uzay keşfi de dahil olmak üzere kapalı ortamlarda çalışırken bağımsız olarak fizyolojik açıdan anlamlıdır. Bu nedenle konu, havacılık tıbbı, dalış tıbbı ve çevre tıbbı için son derece önemlidir. Hiperkapni genellikle PaCO2’nin (arteriyel karbondioksit kısmi basıncı) 45 mmHg’nin üzerine çıkması olarak tanımlanır. Alveolar hipoventilasyon, artan ölü alan, aşırı CO2 üretimi veya dış kaynaklı CO2 alımı nedeniyle gelişir. Biyolojik etkisi kan pH’ındaki değişiklikler aracılığıyla ortaya çıkar ve sadece CO2 konsantrasyonuna değil, aynı zamanda maruziyet süresine, PaCO2 artış hızına, asidemin derecesine, kandaki O2 içeriğine, fiziksel efora, sıcaklığa ve solunum, kardiyovasküler ve böbrek sistemlerinin başlangıç durumuna da bağlıdır. Dolayısıyla, ortam CO2 konsantrasyonu ile PaCO2 birbirinin yerine kullanılabilir göstergeler olarak kabul edilemez. Hiperkapni için moleküler bir biyobelirtecin değeri, yalnızca yükselmiş CO2 seviyeleriyle olan korelasyonunda değil, aynı zamanda doğrudan ölçümün mümkün olmadığı durumlarda epizodik veya kronik hiperkapniyi —ve ideal olarak önceki hiperkapnik maruziyeti— ortaya çıkarma potansiyelinde de yatar. Bu derleme, hiperkapniyle ilişkili sağlık risklerini sistematik bir şekilde ele almayı, telafi edici ve zararlı reaksiyonların zamansal sırasını özetlemeyi ve PaCO2’nin doğrudan ölçümünün mümkün olmadığı durumlar için CO2 yanıtının aday protein belirteçlerini veya moleküler efektörlerini tanımlamayı amaçlamaktadır.
Giriş: Doz, maruziyet süresi ve sağlık riskleri
Uzay fizyolojisi ve tıbbında özetlenen kapalı oda çalışmaları, sağlık durumu ile solunan gaz karışımındaki CO2 içeriği arasında bir doz-zaman ilişkisi olduğunu göstermektedir: 7.5–10.0 mmHg (yaklaşık %0.99–1.30) solunan CO2 kısmi basıncına uzun süreli maruziyet, orta düzeyde asit-baz ve metabolik değişikliklere yol açabilir; 15.2 mmHg (%2) seviyesine 30 gün boyunca maruz kalma, pH düşüşü, ventilasyonda %20–25’lik artış ve yoğun fiziksel efor sırasında baş ağrısı ve yorgunluk ile ilişkilendirilmiştir; 22.8 mmHg (%3) seviyesinde ise deneklerin çoğu halsizlik, ventilasyonun neredeyse iki katına çıkması ve çalışma kapasitesinde azalma yaşamıştır. %5–8’lik konsantrasyonlar, pulmoner ventilasyonda kat kat artışa neden olmuştur (Guzenberg ve diğerleri, 2021). Bu gözlemler evrensel bir güvenlik sınırı belirlemez: bireysel doz, gerçek PaCO2, ventilasyon seviyesi ve fiili fiziksel efor tarafından belirlenir.
PaCO2’deki akut bir artış, HCO3-/CO2 oranını ve kan pH’ını hızla düşürür. Sağlıklı gönüllülerle yapılan klasik çalışmalarda, ilk dakikalardaki bikarbonat seviyelerindeki değişiklikler sınırlı olmuşken, kronik hiperkapnide böbreklerin HCO3- geri emilimi asidemiyi yavaş yavaş telafi etmiştir (Brackett ve diğerleri, 1965, ). Ancak telafi, altta yatan nedeni ortadan kaldırmaz: kalıcı olarak yüksek PaCO2 varlığında kan pH’ının normale dönmesi, solunum sistemi üzerindeki yükü gizler. Tersine, CO2’deki hızlı bir artış veya sınırlı ventilasyon rezervi, şiddetli dispne, baş ağrısı, kafa karışıklığı, çalışma kapasitesinde azalma, aritmiler ve bilinç bozulması riskini artırır.

CO2, serebral kan akışının önemli bir düzenleyicisidir. Kontrollü bir insan çalışmasında, kademeli hiperkapni serebral kan akışını ve arteriyel kan basıncını artırmıştır (Battisti-Charbonney ve diğerleri, 2011). Bu yanıt baş ağrılarını ve kafadaki dolgunluk hissini kısmen açıklasa da, tek başına orta düzeyde, izole maruziyet sırasında inme insidansında bir artış olduğunu kanıtlamaz. Benzer şekilde, bilişsel etkilerle ilgili veriler tutarsızdır. Örneğin, sağlıklı bireylerde 20.000 ppm (%2) seviyesine dört saatlik maruziyet, PaCO2, pH ve pulmoner fonksiyonda küçük değişikliklere neden olmuş, ancak psikolojik testlerde performansın önemli ölçüde bozulmasına yol açmamıştır (Maniscalco ve diğerleri, 2022); buna karşılık, bir test grubunda 5.000 ppm’e (%0.5) kadar olan kısa süreli maruziyetler, doğru karar verme oranlarında tekrarlanabilir bir düşüş göstermemiştir (Scully ve diğerleri, 2019). Sonuç olarak risk; konsantrasyon, süre, psikolojik ve fiziksel yük ve bireysel duyarlılık gibi faktörlerin bir kombinasyonuyla belirlenir; kısa süreli maruziyet sonuçlarını birkaç hafta süren bir kalışa ekstrapole etmek uygun değildir.
En büyük klinik duyarlılık, kronik akciğer hastalığı, solunumun nöromüsküler kontrolünde bozulma, obezite-hipoventilasyon sendromu, sedatif kullanımı, yüksek fiziksel efor ve hipertermi durumlarında beklenir. Kapalı bir ortamda, yükselmiş CO2’nin etkilerini değiştiren ek faktörler arasında fiziksel inaktivite, değişen sürelerde izolasyon ve potansiyel O2 seviyesi dalgalanmaları yer alır. Risk değerlendirmesi için PaCO2 dinamikleri veya kapnografi sonuçları, pH, HCO3-, O2 doygunluğu, ventilasyon hızı ve hacmi, sağlıkla ilgili semptomlar ve iş performansı hakkında verilere ihtiyaç vardır; atmosferik CO2 seviyesi tek başına fizyolojik izleme için yeterli veri sağlamaz. İdeal olarak, epizodik veya kronik hiperkapnin moleküler bir “imzası”, dinamik izlemeyi mümkün kılabilir —tıpkı diyabet mellitus’ta glikozile hemoglobin (HbA1c) gibi uzun bir süre boyunca hiperkapnik epizodları yakalayarak— ve böylece vücudun tek bir anlık durumundan ziyade önceki maruziyetin kanıtını sağlayabilir.
Hiperkapniye yanıtın zamansal fazları
Aşağıda tartışılan zaman aralıkları (Tablo 1), fizyolojik ve proteomik çalışmaların planlanması için bir çalışma çerçevesini temsil etmekte olup evrensel olarak kabul görmüş klinik evreler değildir. Sınırları keyfidir ve doğrulanmış bir PaCO2 değişikliğinin zaman noktasıyla ilişkilendirilmelidir.
| Zaman aralığı | Proteinler/yol | Yorumlama | Durum |
|---|---|---|---|
| 0–10 dk | CA II; hemoglobin; Cx26/GJB2 | CO2 hidratasyonu, tamponlama, doğrudan algılama | Efektörler; Cx26 — deneysel sensör (hayvan ve insan çalışmaları) |
| 10 dk–12 sa | p-AMPK; Na,K-ATPase α/β; kaspaz-7; RhoA | Erken enerji yanıtı, pompa endositozu, artan hava yolu kontraktilitesi | Doku düzenleyicileri; kanda doğrulanmamış (sınırlı insan verisi) |
| 12–72 sa | IRE1α; Na,K-ATPase β-alt birimi; RelB/p100; Bcl-2/Bcl-xL; IL-6/TNF | UPR/ERAD; NF-κB modülasyonu, otofaji, sitokin yanıtı ve fagositoz | Deneysel adaylar (çoğunlukla hücre ve hayvan verileri) |
| >72 sa | AMPKα2; FoxO3a; MuRF1; IDH2; 45S pre-rRNA; RhCG | Mitokondriyal ve kas fonksiyon bozukluğu, ribozom baskılanması, böbrek telafisi (genetik kas distrofi sendromları olan hastaların izlenmesi için ilgili) | Uzun süreli yanıtın doku belirteçleri (sınırlı insan verisi) |
| Kesitsel | Proteinlerin karbamat formları | Potansiyel olarak CO2 maruziyetinin doğrudan moleküler imzası (önceki hiperkapni) | Keşif kategorisi; stabil örnekleme ve doğrulama gerektirir |
0–10 dakika — fizikokimyasal ve nöro-refleks düzenleme fazı. CO2 hızla membranlar ve kan-beyin bariyeri boyunca difüze olur. Eritrositlerdeki karbonik anhidraz II, CO2 hidratasyonunu hızlandırır; hemoglobin ve bikarbonat tamponları fazla H+’ı bağlar. Serebrospinal sıvı pH’ındaki bir düşüş, merkezi kimyo-duyarlı ağları aktive ederken, asidoz ve CO2, pH-duyarlı kanalların aktivitesini değiştirir. Connexin-26 (Cx26/GJB2), tersinir bir karbamat köprüsü oluşumu yoluyla CO2’yi doğrudan algılayabilir, bu da pH-bağımsız protein tabanlı algılamanın varlığını doğrular (Meigh ve diğerleri, 2013). Sistemik düzeyde artan ventilasyon, serebral vazodilatasyon ve erken otonom yanıtlar ortaya çıkar.
10 dakika–12 saat — akut hücresel sinyal iletimi. Tampon sistemleri gaz asidozunu sınırlar ancak ortadan kaldırmaz. Alveolar epitelde, CO2 AMPK’yi aktive eder ve endositozu tetikler, ayrıca Na,K-ATPase aktivitesini modüle ederek alveolar sıvı temizliğini azaltır (Vadász ve diğerleri, 2008; Briva ve diğerleri, 2007). Protein fosforilasyonunda, intraselüler Ca²+ seviyelerinde, transmembran iyon taşımada ve erken transkripsiyonel aktivitede değişiklikler meydana gelir. Hava yolu düz kasında, kaspaz-7 miR-133a seviyelerini düşürür ve RhoA’yı artırarak kontraktiliteyi yükseltir (Shigemura ve diğerleri, 2018). Bu etkiler, duyarlı bireylerde bozulmuş gaz değişimi ve bronşiyal obstrüksiyon riski oluşturabilir.
12–72 saat — transkripsiyonel ve proteostatik yeniden yapılanma. İnsan bronşiyal epitelinde, 24 saatlik yüksek düzeydeki hiperkapnianın bağışıklık yanıtı, nükleozom birleşimi ve lipid metabolizmasıyla ilgili genlerin ekspresyonunu değiştirdiği gösterilmiştir; IL6R, TLR4 ve çeşitli kemokinlerin seviyeleri azalmıştır (Casalino-Matsuda ve diğerleri, 2018). Makrofajlarda CO2, IL-6, TNF, fagositozu ve bakteriyel temizliği baskılamıştır (Wang ve diğerleri, 2010; Casalino-Matsuda ve diğerleri, 2015; Keogh ve diğerleri, 2017). Aynı zamanda bir endoplazmik retikulum (ER) yanıtı gelişir: IRE1α’nın aktivasyonu ve ER ile ilişkili yıkım, Na,K-ATPase β-alt biriminin retansiyonunu ve yıkımını teşvik eder (Kryvenko ve diğerleri, 2020, ). Bu değişiklikler enerji harcamasını sınırlama açısından adaptif olabilir, ancak bariyer ve bağışıklık fonksiyonları bozulduğunda maladaptif hale gelir.
72 saatin ötesinde — sürdürülen bir telafi veya biriken fonksiyon bozukluğu aşaması. Böbrek asit atılımı ve HCO3- rejenerasyonu, birkaç gün içinde pH’ı temel seviyelere yaklaştırır, ancak PaCO2 yüksek kalmaya devam eder (Brackett ve diğerleri, 1969; Abdulnour-Nakhoul ve diğerleri, 2019). Deneysel modellerde uzun süreli maruziyet, mitokondriyal fonksiyon bozukluğu, baskılanmış protein sentezi, iskelet kasında atrofik sinyalleşme, bozulmuş epitelyal onarım ve dokuya özgü transkriptomik yeniden yapılanmayı ortaya koymaktadır (Vohwinkel ve diğerleri, 2011; Jaitovich ve diğerleri, 2015; Korponay ve diğerleri, 2020; Bharat ve diğerleri, 2020; Grams ve diğerleri, 2023). Birkaç hafta süren deneyler için 7. günde ve ardından aylık olarak tekrar değerlendirmeler planlamak uygundur; zamanlama, fizyolojik bir plato seviyesine ulaşılmasını ve uygulanan yükteki değişiklikleri hesaba katmalıdır.
Moleküler mekanizmalar ve organ düzeyindeki sonuçlar
Asit-baz ve taşıma yanıtı
Karbonik anhidraz II ve IV, AE1/SLC4A1 anyon değiştiricisi, Na+/H+ değiştiricileri ve bikarbonat kotransporterleri, asit ve baz eşdeğerlerinin hızlı transferini kolaylaştırır. Bu proteinler yanıtın bileşenleri olsa da, kan konsantrasyonlarının hiperkapnia için spesifik tanısal belirteçler olarak doğrulanmadığı görülmektedir. Kronik maruziyet sırasında böbrekler, kan pH’ındaki değişimi telafi etmede öncü rolü oynar: H+ salgılanması, amonyojenez ve HCO3- yeniden emilimi artar. Farelerde, kronik hiperkapnia amonyum taşınmasını artırmış ve RhCG ekspresyonunu değiştirmiştir; yanıtın büyüklüğü cinsiyete ve nefron durumuna bağlıdır (Abdulnour-Nakhoul ve diğerleri, 2019). Bu nedenle RhCG, V-ATPase, NHE3 ve amonyojenez enzimleri, böbrek telafisinin doku düzeyindeki efektörleri olarak görülmelidir, kan dolaşımındaki kanıtlanmış biyobelirteçler olarak değil.
Enerji metabolizması ve iskelet kası
Kas dokusunda, yüksek CO2 seviyeleri — hipoksi veya hücre dışı asidozdan bağımsız olarak — miR-183’ü yukarı regüle etmiş ve mitokondriyal izositrat dehidrogenazı (IDH2), O2 tüketimini, ATP üretimini ve hücre proliferasyonunu aşağı regüle etmiştir (Vohwinkel ve diğerleri, 2011). Proteoliz ve atrofi ile bağlantılı olan AMPK–FoxO3a–MuRF1 ekseni iskelet kasında aktive olmuştur (Jaitovich ve diğerleri, 2015). Hayvan kaslarında, miyotüplerde (miyoblast senkizyumları) ve kronik hiperkapnia olan hastalardan alınan kuadriseps kas biyopsilerinde, AMPKα2 ribozom biyogenezini baskılamıştır; 45S pre-rRNA’daki bir azalma, protein anabolizmasının baskılandığını gösterebilir (Korponay ve diğerleri, 2020). Sağlık açısından bu, özellikle fiziksel inaktivite ile birleştiğinde, uzun süreli hiperkapnia sırasında kas kütlesi ve solunum rezervinin kaybedilmesi riskini ima eder.
Endoplazmik retikulum ve proteostaz
ATP tükenmesi, hücre içi Ca2+ seviyelerindeki ve redoks durumundaki değişikliklerle birlikte, membran proteinlerinin katlanmasını ve taşınmasını bozar. Bununla ilgili doğrudan deneysel kanıtlar Na,K-ATPase için elde edilmiştir: yüksek CO2 seviyeleri β-alt birimin ER içinde tutulmasına ve ardından IRE1α bağımlı ER ile ilişkili yıkıma neden olmuştur (Kryvenko ve diğerleri, 2020, ). Bu, UPR/ERAD yollarını alveolar sıvı taşınımındaki bozulmayla ilişkilendirir. Katlanmamış Protein Yanıtının (UPR) aktivasyonu geri döndürülemez hasarla eş anlamlı değildir; sonuç, maruziyetin dozuna ve süresine bağlıdır ve bazı hücre modellerinde apoptozun olmaması, fonksiyonel doku hasarını dışlamaz.
Akciğer epiteli, bağışıklık ve onarım
Na,K-ATPase fonksiyonunu bozmanın yanı sıra, hiperkapnia epitelyal hücre migrasyonunu azaltır ve rejenerasyonu yavaşlatır (Bharat ve diğerleri, 2020). Makrofajlarda, hiperkapnia kaynaklı Bcl-2 ve Bcl-xL yukarı regülasyonu otofaji ve bakteriyel temizliği baskılar (Casalino-Matsuda ve diğerleri, 2015); CO2 bağımlı RelB ve p100 regülasyonu, non-kanonik NF-κB yolunu değiştirir (Keogh ve diğerleri, 2017). Bu mekanizmalar enfeksiyöz komplikasyonların ve akciğerlerin yavaş iyileşmesinin biyolojik riskini artırır, ancak destekleyici kanıtların çoğu in vitro veya hayvan çalışmalarından gelmektedir. Bu bulguların orta düzeydeki CO2’ye maruz kalan sağlıklı insanlara genellenmesi için daha fazla araştırma gereklidir.
Yeniden yapılanma ve translasyon sonrası regülasyon
CO2, hem kanonik hem de non-kanonik Wnt yollarını aktive eder; Wnt7a/Fzd9, Wnt4 ve Wnt8b ile ilgili değişiklikler hücre ve hayvan modellerinde tanımlanmıştır (Shigemura ve diğerleri, 2019). Aynı zamanda, CO2 proteinlerin N-terminal ve lizin grupları üzerinde tersinir karbamatlar oluşturabilir (Linthwaite ve diğerleri, 2018); bu modifikasyonun fonksiyonel bir rolü özellikle Cx26 için gösterilmiştir (Meigh ve diğerleri, 2013). Karbamat formları, CO2’nin doğrudan moleküler bir imzası olarak ilgi çekicidir; ancak, kararsızlıkları ve analitik tekrarlanabilirliği sağlamanın zorluğu, şu anda klinik uygulamalarını sınırlamaktadır.
Proteinler: hiperkapnianın belirteçleri, adayları ve efektörleri
Şu ana kadar, hiperkapnia için spesifik, klinik olarak doğrulanmış bir kan dolaşımındaki protein belirteci bulunmamaktadır. Tanı, PaCO2, pH ve HCO3- değerlerine dayanır; bu parametreler CO2 maruziyetini ve ilişkili telafi yanıtını değerlendirmek için altın standartlar olmaya devam etmektedir. Hiperkapnia ve asidozun fizyolojik etkilerinin çok yönlü doğası göz önüne alındığında, proteomik araştırmalar tek bir CO2 seviyesi belirteci bulmak yerine, maruziyet koşullarını, erken sinyalleşmeyi, organa özgü yanıtları ve hasar veya dekompenzasyonla ilgili etkileri yansıtan bir protein paneli geliştirmeyi hedeflemelidir. Bu çok fonksiyonlu belirteçler için ana adayların durumu tabloda özetlenmiştir.
Kan proteom analizi için uzunlamasına bir protokol, en azından bir başlangıç örneği ve 0–10 dakika, 10 dakika–12 saat, 12–72 saat, 7 gün ve ardından aylık olarak veri noktaları gerektirir. Her zaman noktasında, protein verileri PaCO2, pH, HCO3-, laktat, ventilasyon, oksijen satürasyonu (SpO2), sıcaklık, fiziksel efor ve semptomlarla ilişkilendirilmelidir. Hızlı soğutma ve standartlaştırılmış işleme, özellikle fosfoproteinler ve tersinir karbamatlar için kritik öneme sahiptir. Hiperkapnianın moleküler efektörleri ile potansiyel biyobelirteçleri ayırt etmek önemlidir. Moleküler efektörler, kanıta dayalı literatürde hiperkapnia’ya karşı hücresel yanıtların katılımcıları olarak tanımlanan proteinlerdir. Bunlardan, gerçek dünya uygulamalarında tanımlanabilir ve maruziyetin başlangıcından geçen süreyi, hiperkapnianın tekrarlanmasını veya süresini ve hiperkapnianın dahil olduğu biyolojik süreçlerin seviyesini (organizma, doku, hücre vb.) yansıtan biyobelirteç grupları tanımlanabilir.
Kanıtlanmış bir doku özgüllüğü ve PaCO2 ile zamansal bir bağlantısı olmayan bir plazma proteinini tespit etmek, onu hiperkapnia’nın bir belirteci olarak sınıflandırmayı haklı çıkarmaz.
Ne yazık ki, mevcut bilimsel literatürün analizi, fizyolojik parametreleri moleküler efektörler, potansiyel doku belirteçleri veya potansiyel kan tabanlı biyobelirteçler olarak net bir şekilde doğrulamamıza olanak tanımamaktadır. Aralarındaki sınır keyfidir. Bu derleme, bu soruna dikkat çekmeyi ve bu soruları yanıtlamak için model koşullarda ve uzay uçuşlarında proteomik araştırmalar için umut verici yönleri ana hatlarıyla belirtmeyi amaçlamaktadır.
Tartışma
Hiperkapni, biyolojik organizasyonun çeşitli seviyelerinde etki gösteren, doza ve zamana bağlı bir faktördür. İlk dakikalarda tamponlama, kimyasal refleksler ve vasküler yanıtlar baskın olurken; metabolik etkiler ve iyon taşıma sinyal yolları saatler içinde devreye girer. Transkripsiyonel ve immün değişiklikler ile proteostaz bozulmaları 12–72 saat içinde gelişir; uzun süreli maruziyette ise böbreksel telafi, mitokondriyal fonksiyon bozukluğu, protein anabolizmasının baskılanması ve doku yeniden yapılanmasının rolleri giderek daha önemli hale gelir. pH telafisi asidemiyi hafifletse de artmış PaCO2’yi ortadan kaldırmaz veya organ düzeyindeki etkileri dışlamaz.
En iyi kanıtlanmış riskler arasında ventilatuar rezerv ve egzersiz kapasitesinde azalma, serebrovasküler semptomlar, alveolar taşıma ve akciğer dokusu onarımında bozulma, makrofajların antibakteriyel fonksiyonunun zayıflaması ve kronik maruziyet sırasında kas kütlesi kaybı yer alır. Riskin şiddeti, hızlı CO2 birikimi, asidemi, hipoksemi, fiziksel efor ve mevcut patolojilerle birlikte artar. Tek başına, orta düzeyde ve izole bir CO2 artışının sağlıklı bireylerde akut vasküler olaylara veya kalıcı bilişsel gerilemeye neden olduğuna dair yeterli kanıt bulunmamaktadır.
Şu anda hiperkapni için klinik olarak doğrulanmış herhangi bir protein belirteci mevcut değildir. Panel tabanlı bir yaklaşım en umut verici seçenek gibi görünmektedir: erken belirteçler arasında p-AMPK ve Na,K-ATPase bileşenleri; IRE1α/ERAD, RelB/p100 ve Bcl-2/Bcl-xL orta evreyi temsil eder; AMPKα2–FoxO3a–MuRF1, IDH2, ribozomal indeksler ve RhCG uzun süreli maruziyetle ilişkilidir; geri döndürülebilir karbamatlar ise CO2’nin potansiyel doğrudan bir imzası olarak hizmet eder. Bu adayların deneysel maruziyetler sırasında insan kanında doğrulanması, hipoksi ve asidoza karşı özgüllüklerinin değerlendirilmesi ve etki ilerlemesinin kesin olarak standartlaştırılmış zaman noktalarıyla ilişkilendirilmesi gerekmektedir.
Hiperkapni için moleküler bir biyobelirtecin değeri, yalnızca artmış CO2 seviyeleriyle olan korelasyonunda değil, aynı zamanda doğrudan ölçümün mümkün olmadığı durumlarda epizodik, kronik ve ideal olarak geçmişteki hiperkapniyi gösterme potansiyelinde de yatmaktadır.
Beyanlar
Çıkar çatışması
Yazar(lar), bu çalışmanın potansiyel bir çıkar çatışması olarak yorumlanabilecek herhangi bir ticari veya finansal ilişki olmaksızın yürütüldüğünü beyan etmiştir.
Üretken yapay zeka beyanı
Yazar(lar), bu makalenin oluşturulmasında üretken yapay zekanın kullanıldığını beyan etmiştir. İngilizce çeviriyi iyileştirmek için DeepSeek (https://chat.deepseek.com/) kullanılmıştır.
Bu makaledeki şekillerin yanında sunulan herhangi bir alternatif metin (alt metin), Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle oluşturulmuştur ve yazarlar tarafından mümkün olduğunca incelenmek de dahil olmak üzere doğruluğu sağlamak için makul çabalar gösterilmiştir. Herhangi bir sorun tespit ederseniz lütfen bizimle iletişime geçin.
Yayıncının notu
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kuruluşların, yayıncının, editörlerin ve hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.
Özet
Anahtar kelimeler
asidemi, karbondioksit (CO2), sağlık riskleri, hiperkapni, protein belirteçleri
Atıf
Pastushkova LK, Goncharova AG, Kashirina DN ve Larina IM (2026) Moleküler düzeyde hiperkapni: insan fizyolojisi üzerindeki etkileri. Front. Physiol. 17:2001738. doi: 10.3389/fphys.2026.2001738
Alındı
17 Eylül 2026
Revize edildi
28 Ekim 2026
Kabul edildi
29 Ekim 2026
Yayınlandı
16 Kasım 2026
17 – 2026
Ronan Padraic Murphy, Dublin Şehir Üniversitesi, İrlanda
Emma Gray, Royal Prince Alfred Hastanesi, Avustralya
© 2026 Pastushkova, Goncharova, Kashirina ve Larina.
Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) şartları altında dağıtılan açık erişimli bir makaledir. Orijinal yazar(lar) ve telif hakkı sahibi(leri)nin belirtilmesi ve bu dergideki orijinal yayına kabul edilen akademik uygulamalara uygun olarak atıfta bulunulması koşuluyla, diğer platformlarda kullanılması, dağıtılması veya çoğaltılmasına izin verilir. Bu şartlara uymayan hiçbir kullanım, dağıtım veya çoğaltmaya izin verilmemektedir.
*İletişim: D. N. Kashirina, daryakudryavtseva@mail.ru
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kuruluşların, yayıncının, editörlerin ve hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.


Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔




1 yorum
Fikrinizi bir kaynak, soru veya yapıcı karşı görüşle geliştirin.