COP31 katılımcıları, Antalya’nın kenarındaki geniş alana taksiler ve servis araçlarıyla ulaşıyor. Fosil yakıt emisyonlarını azaltmanın gerçek zorlukları, mekana gidip gelme lojistiğinde açıkça hissediliyor.
ANTALYA – COP31’in ana siyasi karar metninin ilk taslağında, iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki hızlanan risklerine ayrılmış bağımsız bir paragraf yer alıyor. Bu, yıllardır iklim müzakerelerinde sağlığın yer alması için mücadele eden savunucular için potansiyel olarak büyük bir sembolik zafer olabilir.
Taslakta şöyle deniyor: “İklim değişikliği, sıtma, dangru ve kolera gibi iklim duyarlı hastalıklar, sıcaklık stresi, anne sağlığı, gıda ve beslenme güvensizliği ile aşırı olaylar sırasında sağlık tesislerine verilen zararlar da dahil olmak üzere insan sağlığına, hem fiziksel hem de zihinsel sağlık üzerinde şimdiden zarar veriyor.”

Metin ayrıca, ulusal uyum ve iklim planlarına sağlığı dahil ederek ve halk sağlığı koruma sistemlerine iklim bilgisi ile erken uyarı sistemlerini entegre ederek sağlık sistemlerinin iklimsel dayanıklılığını güçlendirme ihtiyacını da “vurguluyor”.
Bu paragraf herhangi bir hedef belirlemiyor, fon taahhüt etmiyor veya hükümetlerden spesifik bir eylem talep etmiyor. İçindeki iki fiil, “tanıma” ve “vurgulama”, BM’nin diplomatik kelime dağarcığının en alt seviyesinde yer alıyor ve eylemden ziyade bir kabulü işaret ediyor.
Bu maddenin ötesinde, sağlık metnin diğer 143 paragrafından dördünde geçiyor ve her seferinde başka bir konuyla ilişkilendiriliyor: iklim eyleminin bir faydası olarak, erken uyarı sistemlerinde, insan hakları diliyle ve çocuklara yönelik hizmetlerde.
Antalya’daki müzakerelerin Cuma günü sona ermesi bekleniyor ve 2003’ten bu yana her COP’ta olduğu gibi, sürenin ötesine geçmesi muhtemel. Karar metni – ve içindeki sağlık referansları – son oylamaya kadar tartışmaya açık olacak ve ülkelerin kırmızı çizgileri belirlemesiyle birçok paragrafın kısaltılması beklenebilir.
COP31 başkanlığı, taslak metne eşlik eden bir notta, metnin “konsensüsü yansıtmak üzere tasarlanmadığını” belirtti. Türkiye ve Avustralya’ya göre, “herhangi bir unsurun metne dahil edilip edilmemesi de dahil olmak üzere” tüm maddeler hala açık.

Müzakereleri izleyen bir İsveçli gözlemci, Health Policy Watch’a, “Müzakerelerden belirsiz ifadelerden başka bir şey çıkmayacak. Taraflar karşıt pozisyonlarında çok kökleşmiş durumda,” dedi.
COP31 ev sahibi Türkiye’nin zirve gündeminin en önemli maddesi, önemli sağlık faydaları yaratma potansiyeline sahip olsa da sert bir muhalefetle karşılaşıyor.
Diğer yerlerde ise taslak, doğrudan sağlık önlemi olarak çerçevelenmemiş ancak büyük sağlık kazanımları potansiyeli taşıyan öneriler içeriyor.
Metin, ülkeleri 2035’e kadar küresel enerji kullanımında elektriğin payını %35’e çıkarmaya çağırmakta. Bu, Türkiye’nin gönüllü Eylem Gündemi’nin ana hedeflerinden biri. Ulaşım, sanayi ve binaların elektrifikasyonu, her yıl yaklaşık 8 milyon insanın ölümüne neden olan hava kirliliğinin arkasındaki yakıt yanmasını azaltacaktır.
Türkiye başkanlığının ana girişimi olmasına rağmen, bu hedefin nihai karara dahil edilmesine karşı sert bir muhalefet var. Dünya Müzakereleri Bülteni’ne göre, Arap Grubu müzakerelerde enerji ve diğer sektörler için yukarıdan aşağıya hedeflere karşı çıktı; Afrika Grubu ise bu elektrifikasyon hedeflerinin yerine getirilmesi için finansman olmadan kabul edilemez olduğunu belirtti.
Hedefe yönelik kayda geçmiş muhalefet, taslak metindeki “temiz enerji geçişini artırarak temiz elektrifikasyonu hızlandırma” ve “yenilenebilir enerji kapasitesini üç katına çıkarma” gibi “daha yeşil” ifadelerin müzakerelerin son günlerinde korunup korunmayacağını belirsiz bırakıyor – en azından tamamen gönüllü niyet beyanları olarak bile.
Taslakta, fosil yakıtları ve bunları destekleyen sübvansiyonları aşamalı olarak ortadan kaldırmaya yönelik diğer iddialı maddeler de yer alıyor, ancak nihai metne dahil olma şansları düşük.
Taslak metnin “enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan derhal geçiş de dahil olmak üzere fosil yakıtları aşamalı olarak ortadan kaldırmak için hızlandırılmış eylem” çağrısı, zirve kapanmadan önce reddedilebilir. Petrol üreticisi ülkeler, 2023’teki Dubai anlaşmasından bu tür ifadeleri çıkarmıştı; COP30’da ise Arap Grubu, kendi ekonomilerinin sektörlerini hedef alan her metni “masadan uzak” olarak nitelendirmişti. Nihai Belém kararı fosil yakıtlardan hiç bahsetmemişti.
Taslak ayrıca, Glasgow ve Dubai’de alınan taahhütleri tekrarlayarak, “enerji yoksulluğunu veya adil geçişleri ele almayan verimsiz fosil yakıt sübvansiyonlarının mümkün olan en kısa sürede ortadan kaldırılmasının önemini vurguluyor.” BM Kalkınma Programı’na göre, İran savaşı yakıt fiyatlarını yükseltirken, küresel fosil yakıt sübvansiyonlarının bu yıl 1 trilyon doları aşması bekleniyor.
Health Policy Watch’un bir analizine göre, DSÖ’nün iklim eylemi için sunduğu ekonomik argüman da büyük ölçüde bu sübvansiyonların kesilmesine dayanıyor. Zirveden birkaç gün önce yayımlanan bir raporda DSÖ, altı iklim politikasının yılda 1,6 milyon ölüme önleyebileceğini tahmin etti; ancak bu sayının yaklaşık 1,2 milyonu fosil yakıt sübvansiyonlarının kaldırılmasına ve kömür, petrol ve gaza vergi getirilmesine bağlı.
Taslak metin yalnızca “verimsiz” sübvansiyonlardan bahsediyor ve fosil yakıtlara vergi getirilmesi konusunda sessiz kalıyor.
Daha fazla sağlık referansı, ancak az eylem çağrısı
COP31 karar taslağında sağlığa yapılan atıflar.
Sağlık savunucuları, önceki yıllara kıyasla iklim metninde sağlığa yapılan atıfların artmasından yine de memnun kaldılar. Ancak bunun, iklim krizinin neden olduğu ve sağlık camiasının DSÖ’den ilan etmesini talep ettiği “küresel sağlık acil durumu”ndan etkilenen milyonlarca insan göz önüne alındığında sadece ilk adım olduğunu vurguladılar.
DSÖ’nün iklim değişikliğine karşı sağlık sektörü müdahalelerini desteklemek için kurduğu stratejik ittifak ATACH’ın lideri Elena Villalobos, “Temel izlenimim, mevcut taslak metinde sağlığın geniş bir şekilde ele alındığı, ancak gelecekteki müzakerelerde veya ülkeler tarafından uygulanacak kararlarda sağlığın daha belirgin olması için bir mekanizmanın bulunmadığı yönünde,” dedi.
“En önemli mesele, tarafların tüm uyum ve azaltım politikalarının ve programlarının halk sağlığı üzerindeki etkilerini dikkate alma taahhütleriyle ilgili. Her ne kadar BM İklim Sözleşmesi’nin tüm tarafları bu taahhütleri zaten kabul etmiş olsa da, bunlar hala uygulanmıyor ve raporlanmıyor. Dolayısıyla bunun için bir mekanizmaya ihtiyacımız var,” diye ekledi.
İklim Kaynaklı Küresel Sağlık Acil Durumunu Ele Almak İçin Yeni Bir DSÖ Aracılığı Çağrısı
Sağlık, ülkelerin kamuya açık gündem talepleri arasında değil
Antalya’daki sözlü istişarelerde ülkelerin kamuya açık olarak gündeme getirdiği konular arasında sağlık yer almadı, diye belirtiyor başkanlığın özet raporu. Bu da hiçbir ülkenin metindeki sağlık içeriğini desteklediğini kamuya açık olarak beyan etmediği anlamına geliyor. Sağlığın dahil edilmesi, muhtemelen yazılı öneriler yoluyla eklendiğini gösteriyor; bu tür öneriler kamuya açık olarak yayımlanmıyor.
Sağlık, taslak metnin diğer 143 paragrafından dördünde geçiyor ve her seferinde başka bir konuyla ilişkilendiriliyor: iklim eyleminin bir faydası olarak, erken uyarı sistemlerinde, insan hakları diliyle ve çocuklara yönelik hizmetlerde.
Antalya’daki müzakerelerin Cuma günü sona ermesi bekleniyor. 2003’ten bu yana her COP’ta olduğu gibi, sürenin ötesine geçmesi muhtemel. Karar metni – ve içindeki sağlık referansları – son oylamaya kadar tartışmaya açık olacak ve ülkelerin kırmızı çizgileri belirlemesiyle birçok paragrafın kısaltılması beklenebilir.
COP31 başkanlığı, taslak metne eşlik eden bir notta, metnin “konsensüsü yansıtmak üzere tasarlanmadığını” belirtti. Türkiye ve Avustralya’ya göre, “herhangi bir unsurun metne dahil edilip edilmemesi de dahil olmak üzere” tüm maddeler hala açık.
Müzakereleri izleyen bir İsveçli gözlemci, Health Policy Watch’a, “Müzakerelerden belirsiz ifadelerden başka bir şey çıkmayacak. Taraflar karşıt pozisyonlarında çok kökleşmiş durumda,” dedi.
COP31 ev sahibi Türkiye’nin zirve gündeminin en önemli maddesi, önemli sağlık faydaları yaratma potansiyeline sahip olsa da sert bir muhalefetle karşılaşıyor.
Diğer yerlerde ise taslak, doğrudan sağlık önlemi olarak çerçevelenmemiş ancak büyük sağlık kazanımları potansiyeli taşıyan öneriler içeriyor.
Metin, ülkeleri 2035’e kadar küresel enerji kullanımında elektriğin payını %35’e çıkarmaya çağırmakta. Bu, Türkiye’nin gönüllü Eylem Gündemi’nin ana hedeflerinden biri. Ulaşım, sanayi ve binaların elektrifikasyonu, her yıl yaklaşık 8 milyon insanın ölümüne neden olan hava kirliliğinin arkasındaki yakıt yanmasını azaltacaktır.
Türkiye başkanlığının ana girişimi olmasına rağmen, bu hedefin nihai karara dahil edilmesine karşı sert bir muhalefet var. Dünya Müzakereleri Bülteni’ne göre, Arap Grubu müzakerelerde enerji ve diğer sektörler için yukarıdan aşağıya hedeflere karşı çıktı; Afrika Grubu ise bu elektrifikasyon hedeflerinin yerine getirilmesi için finansman olmadan kabul edilemez olduğunu belirtti.
Hedefe yönelik kayda geçmiş muhalefet, taslak metindeki “temiz enerji geçişini artırarak temiz elektrifikasyonu hızlandırma” ve “yenilenebilir enerji kapasitesini üç katına çıkarma” gibi “daha yeşil” ifadelerin müzakerelerin son günlerinde korunup korunmayacağını belirsiz bırakıyor – en azından tamamen gönüllü niyet beyanları olarak bile.
Taslakta, fosil yakıtları ve bunları destekleyen sübvansiyonları aşamalı olarak ortadan kaldırmaya yönelik diğer iddialı maddeler de yer alıyor, ancak nihai metne dahil olma şansları düşük.
Taslak metnin “enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan derhal geçiş de dahil olmak üzere fosil yakıtları aşamalı olarak ortadan kaldırmak için hızlandırılmış eylem” çağrısı, zirve kapanmadan önce reddedilebilir. Petrol üreticisi ülkeler, 2023’teki Dubai anlaşmasından bu tür ifadeleri çıkarmıştı; COP30’da ise Arap Grubu, kendi ekonomilerinin sektörlerini hedef alan her metni “masadan uzak” olarak nitelendirmişti. Nihai Belém kararı fosil yakıtlardan hiç bahsetmemişti.
Taslak ayrıca, Glasgow ve Dubai’de alınan taahhütleri tekrarlayarak, “enerji yoksulluğunu veya adil geçişleri ele almayan verimsiz fosil yakıt sübvansiyonlarının mümkün olan en kısa sürede ortadan kaldırılmasının önemini vurguluyor.” BM Kalkınma Programı’na göre, İran savaşı yakıt fiyatlarını yükseltirken, küresel fosil yakıt sübvansiyonlarının bu yıl 1 trilyon doları aşması bekleniyor.
Health Policy Watch’un bir analizine göre, DSÖ’nün iklim eylemi için sunduğu ekonomik argüman da büyük ölçüde bu sübvansiyonların kesilmesine dayanıyor. Zirveden birkaç gün önce yayımlanan bir raporda DSÖ, altı iklim politikasının yılda 1,6 milyon ölüme önleyebileceğini tahmin etti; ancak bu sayının yaklaşık 1,2 milyonu fosil yakıt sübvansiyonlarının kaldırılmasına ve kömür, petrol ve gaza vergi getirilmesine bağlı.
Taslak metin yalnızca “verimsiz” sübvansiyonlardan bahsediyor ve fosil yakıtlara vergi getirilmesi konusunda sessiz kalıyor.
Daha fazla sağlık referansı, ancak az eylem çağrısı
COP31 karar taslağında sağlığa yapılan atıflar.
Sağlık savunucuları, önceki yıllara kıyasla iklim metninde sağlığa yapılan atıfların artmasından yine de memnun kaldılar. Ancak bunun
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔




1 yorum
Fikrinizi bir kaynak, soru veya yapıcı karşı görüşle geliştirin.