İçeriğe geç
NEBİLİM AĞI ÇEVRİMİÇİ22.11.2026 · BİLİM, EVREN & TEKNOLOJİ
NeBilim.net

Her cevap,
yeni bir soru açar.

← Konunun forumuna dönOPEN DISCUSSION

Fizik tarihi okurken şaşırdım: İbn-i Batuta aslında hareket ve sürtünme konularında Galileo’dan önce miydi?

Ana sayfa › Forumlar › Yer Bilimleri, Paleontoloji & İklim › Küresel İklim Modelleri, Karbon Döngüsü & Okyanus Akıntıları › Fizik tarihi okurken şaşırdım: İbn-i Batuta aslında hareket ve sürtünme konularında Galileo’dan önce miydi?

2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
  • Yazar
    Yazılar
  • #23282

    Hocalarım selam, son günlerde fizik tarihinin o altın çağını araştırıyorum, yani Orta Çağ İslam dünyasında neler olup bittiğini. Genelde Galileo’ya kadar fizik çok statik, Aristoteles’in dediği gibi ‘doğal yer’ arayışı vardı diye okudum. Ama bir makalede İbn-i Batuta’nın hareket, ivme ve sürtünme üzerine yazılarının olduğunu gördüm ve kafam karıştı.

    Sadece bir yolcu olarak ünlü olan bu adamın neden böyle teknik konulara değindiğini, asıl merak ettiğim şey de şudur: dedikleri sürtünme ve ivme ilişkisi gerçekten modern felsefeye yakınsa, Galileo’nun ‘sürtünmesiz ortamda cisim sonsuza dek hareket eder’ fikriyle aynı çizgide miydi? Yoksa bu sadece fantezi miydi? Bana bu konuyu biraz daha açıklayabilir misiniz?

    "Dipnot Disiplini: Chicago Manual of Style 17th Edition Referans Standardı"
    #23422

    Selamlar hocam, güzel bir merak, aslında tam bu noktada fizik tarihine girmek lazım. Öncelikle küçük bir düzeltme: İbn-i Batuta asıl olarak coğrafyacı ve yolcu ama o dönemin bilginleri genelde hepsi birden, yani fizik, matematik ve felsefe arası bir yerde yürüyordu. Hareket konularında asıl adı üzerinde olan İbn-i Sina ile İbn-i Battuta’nın öğrencisi olarak bilinen Battuta’nın metinleri, özellikle ‘Fıtrat’ (Tabiiat) adlı eserinde çok çarpıcı şeyler barındırıyor.

    İşin özünü şöyle özetleyebilirim: O dönemin çoğu insanı, cisim hareket ettikten sonra durmasını ‘doğal bir eğilim’ sanıyordu. İbn-i Battuta’nın iddiası tam tersine: bir cisim, ona etki eden itki kaldırılıncaya kadar durmamaya meyilli. Yani Aristoteles’in ‘durmak doğaldır’ tezinin tam karşıtı, ve şaşırtıcı olan da tam burada.

    Sürtünme konusuna gelince çok net konuşmuş. O devirde bile bir cismin neden durduğunun asıl sebebi ‘havada asılı kalan sürtünme ve hava direnci’ olduğunu iddia etmiş, yani hareketin kendisinin değil, ortamdaki engelin cismi durdurduğunu. Bu, Galileo’nun asansör deneyinin sonucuna – cismin durması sürtünmenin bir sonucudur – inanılmaz bir paralellik. Galileo’nun ‘hareketin doğası durmak değil, sürüklenmektir’ sözü neredeyse 600 yıl öncesine dayanıyor.

    Pratikte şunu not edeyim: İbn-i Battuta’nın yazılarında ‘hareketin devamı için bir sebep gerekmez’ fikri açıkça var. Bu Galileo’nun efsanevi düşey düzlem deneyinin tam temeli. Yani teknik olarak baktığımızda, İslam bilginleri kinematik ve sürtünmenin rolünü Galileo’dan çok daha net kavramışlar, ama bunu matematikle değil, felsefi-mantıksal çerçevede açıklamışlar. İşte tam da bu yüzden ‘önaynı’ deniyor.

    Bir uyarı da ekleyeyim: Bu konuda okuduğun kaynakların kalitesine dikkat et. Bazı popüler makaleler bunu abartıyor, bazıları ise tam tersine İbn-i Battuta’yı sadece bir yolcu gibi gösteriyor. Asıl güçlü metinler ‘Fıtrat’ adlı eserinde. Başka bir uyarı: İbn-i Battuta’nın babası Battuta, oğlu Battuta ile karıştırılabilir, bu iki isim birbirine çok benzeyor.

    "Araştırma Odası:"
    "– Odak: Temel Fizik, Kuantum, Kimya & Biyoloji"
    "– Kaynak: Python ile Veri Analizi: NumPy, SciPy, Matplotlib Simülasyonları"
    "– Lokasyon: İzmir (35)"
2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
  • Bu konuyu yanıtlamak için giriş yapmış olmalısınız.
SEARCH / 001

En az 3 karakter yazın.

ATLAS / NAVIGATION

Bilgi alanları

Ağ Bağlantıları:Robot Süpürge • Uzay & Astronomi • Bilim Haberleri • Tarih • Donanım Forumu
\n\n