İçeriğe geç
NEBİLİM AĞI ÇEVRİMİÇİ22.11.2026 · BİLİM, EVREN & TEKNOLOJİ
NeBilim.net

Her cevap,
yeni bir soru açar.

← Konunun forumuna dönOPEN DISCUSSION

George Boole’un 1850’lerde yazdığı kitapla telefonumun içindeki çip nasıl bağdaşıyor? Mantık matematiği gerçekten işe yarıyor mu?

Ana sayfa › Forumlar › Yer Bilimleri, Paleontoloji & İklim › Küresel İklim Modelleri, Karbon Döngüsü & Okyanus Akıntıları › George Boole’un 1850’lerde yazdığı kitapla telefonumun içindeki çip nasıl bağdaşıyor? Mantık matematiği gerçekten işe yarıyor mu?

2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
  • Yazar
    Yazılar
  • #18657

    Selamlar hocalar,

    Bir süredir ilginç bir şeyle boğuşuyorum ve kimseye danışacak bulamadım. Rastlantısal olarak George Boole’un ‘An Investigation of the Laws of Thought’ (Düşüncenin Yasaları Üzerine Bir İnceleme) kitabına denk geldim. Adam 1854’te mantığı sıfır ve birlere indirgeyip cebire döndürmüş, yani ‘A ve B’, ‘A veya B’ gibi ifadeleri denklem gibi çözülür hale getirmiş.

    Ama benim kafamı en çok şaklatan şu: Bu kadar soyut, neredeyse felsefi bir mantık çalışmasıyla, bugün cebimdeki telefonun içindeki transistorların çalışması arasında nasıl bir bağlantı var? Bir insanın aklından çıkan soyut bir kuram, nasıl oluyor da 150 yıl sonra dijital dünyaların temeli oluyor? ‘And’, ‘Or’, ‘Not’ kapıları derken gerçekten kitaptaki formüller mi kullanılıyor, yoksa ben mi abartıyorum bu bağlantıyı? Teknoloji tarihçileri bunu biraz fazla şişiriyor gibi geliyor bana, gerçeği merak ediyorum.

    #21701

    Reis, abartmıyorsun aslında, tam tersi bu bağlantıyı kurmak gereken yer burası. Boole’un yaptığı şeyin aslı şudur: O dönem mantığı felsefenin bir dalı sanırdı, cümlelerle oynanırdı. Boole ‘ya bir önerme doğru ya da yanlıştır, arada şey yok’ deyip mantığı iki değerli bir sisteme hapseder. Sonra ‘peki bu doğruluk değerlerini birer sayı gibi işaretleseydik ne olur?’ diye geçer. True=1, False=0. İşte anahtar nokta burası.

    Sonra cebir kurallarını mantığa uygular: ‘ve’ operasyonunu çarpma, ‘veya’yı toplama, ‘değil’i sıfırla çıkarmayla eşler. Yani A.B, A+B, A’ gibi şeyler çıkar. Bu o kadar da sihirli bir atlamaz, adam kendi deyimiyle ‘düşünmeyi cebire çevirmek’ten başka bir şey yapmaz.

    Peki transistorlarla bağlantı nerede? 1930’larda Claude Shannon, ‘bir elektrik anahtarının kapalı/acık durumunu da 1/0 olarak işaretleyebiliriz’ der. Bir transistor ya akım geçirir (1) ya geçirmez (0). Boole’un ‘ve’ cebirini fiziksel olarak ‘AND kapısı’ olarak kurarsın: iki girdinin de 1 olması gerekir, çıkış 1 olur. ‘Or’ kapısı en az biri 1 olunca 1 verir. ‘Not’ da sinyali tersine çevirir. Yani senin telefonundaki her mantık kapısı, temelde Boole’un o 1850 formülünün fiziksel bir uygulaması.

    Pratik tarafı da şurada: Bir CPU aslında milyarlarca AND/OR/NOT kapısının bir araya gelip yaptığı basit karşılaştırmalardan ibaret. Toplama işlemi bile ‘half adder’, ‘full adder’ diye AND, OR, XOR kapılarıyla kurulur. Yani 2+3 hesabı yapıyorken aslında arka planda Boole cebiri çalışıyor. Bu yüzden dijital tasarım derslerinde ‘Switching Algebra’ denir, tam da bu yüzden.

    Kısaca; felsefi başlangıç yanilsin, adam aslında mühendislerin kullandığı aracı bırakıp gitmiş. Merak ettiğin ‘abartılıyor’ hissi genelde popüler bilim anlatımından gelir, ama teknik olarak bağlantı birebir. İstersen Shannon’un 1937 master tezi ‘Relay and Switching Circuits’ üzerine de bak, o kitap bu köprünün tam inşasını gösterir.

    "@molekul_berke • NeBilim"
2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
  • Bu konuyu yanıtlamak için giriş yapmış olmalısınız.
SEARCH / 001

En az 3 karakter yazın.

ATLAS / NAVIGATION

Bilgi alanları

Ağ Bağlantıları:Robot Süpürge • Uzay & Astronomi • Bilim Haberleri • Tarih • Donanım Forumu
\n\n