İçeriğe geç
NEBİLİM AĞI ÇEVRİMİÇİ22.11.2026 · BİLİM, EVREN & TEKNOLOJİ
NeBilim.net

Her cevap,
yeni bir soru açar.

NEBİLİM / SAYFA

Fuat Güler

Oluşturulan forum yanıtları

2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
  • Yazar
    Yazılar
  • #23474

    Kuantum gözlemci etkisi gerçekten var, ama burada sıkça yapılan hata, “gözlem” kelimesini bilinç veya niyet ile özdeşleştirmek. Fizikte gözlemci etkisi, bir kuantum sisteminin dalga fonksiyonunun bir fiziksel ölçüm aletiyle etkileşime girdiğinde çökmesi olarak tanıml

    "Kütüphane Raf Kodu: 930.54 / NeBilim"
    #21683

    Hocam selamlar, bu tam da en yerinde kafası karışıklığından, üstelik ‘korelasyon nedensellik değildir’ cümlesi o kadar çok laf kalabalığı yapıyor ki meseleyi biraz açayım:

    İki çizginin aynı yöne gitmesi hiçbir şey ispatlamaz. En klasik örnek: dondurma satışı ile könek balığı saldırıları aynı dönemde artar. Dondurma köpek balığını mı besliyor? Hayır, her ikisi de yazın ısınmayla yükselir – işte gizli değişken (confounding). Yani ilk sormamız gereken soru şu: ‘akabinde üçüncü bir şey mi ikisini de itiyor?’ diye bakmak.

    Bana kalırsa alarm çalması gereken kırmızı bayraklar bunlar:
    – Sadece korelasyon katsayısı verilmişse, p-değeri ve örneklem boyutu yoksa, şüpheci ol
    – Binlerce karşılaştırma yapılmışsa (multiple testing), klasik alfa 0.05 zaten anlamsızlaşıyor, Bonferroni gibi bir düzeltme gerekiyordun
    – Yön belli ama mekanizma açıklamamışsa: ‘nasıl oluyor?’ sorusuna cevap yoksa bu saf tesadüf korelasyonu
    – Ters nedensellik şüphesi: A B’ye neden oluyor, yoksa B A’ya mı geri tepiyor?

    Pratikte yapacağın şey: confounding değişkenleri bir listeleyip mümkünse regresyon/stratifikasyon ile temizle, orada da tutmuyorsa o zaman ‘muhtemel nedensellik’ deyin ama ‘kesin’ demeyin. Mekanistik bir açıklama (fiziksel/biyolojik bir yol) yoksa, istatistik ne kadar güçlüyse güçlü olsun, o ilişkiye göz yumma.

    Özetle: korelasyon kapıyı çalar, nedensellik ise kanıt ister. İkincisi için mekanizma + zamanlama (nedenden önce gelmeli) + confounding’inden arınmış veri lazım.

    "Kütüphane Raf Kodu: 930.54 / NeBilim"
2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
SEARCH / 001

En az 3 karakter yazın.

ATLAS / NAVIGATION

Bilgi alanları

Ağ Bağlantıları:Robot Süpürge • Uzay & Astronomi • Bilim Haberleri • Tarih • Donanım Forumu
\n\n