Proje koordinatörü Brigit Rooney, öğrenciler Precious Yellow Fat, Dan Buresh ve Tamiera Garter ile birlikte; aralarında öğrencilerin kamera tuzağıyla çektiği görüntüler de bulunuyor. İllüstrasyon: Guardian Design/Fotoğraflar Snapshot USA’nın izniyle
Keşif gezisinden iki yüzyıl sonra, yerli öğrenciler bu rota boyunca yeni bir yaban hayatı araştırması yürütüyor
1804 yılında Thomas Jefferson, Meriwether Lewis ve William Clark ile onların Keşif Birliği’ni Mississippi’nin batısındaki yeni elde edilmiş toprakları keşfetmeleri için gönderdiğinde, başkanın temel amacı siyasiydi: Amerikalıların, Avrupalılar onlardan önce davranmadan bu topraklarda varlıklarını, güçlerini ve ticaret yollarını kurmaları gerekiyordu.

Ancak tutkulu bir doğa bilimcisi olan Jefferson’ın ikinci bir gündemi de vardı. Keşif gezisinin bu manzaralardaki bitki ve hayvanları da incelemesini emretmişti. Ülkenin batı yarısında süren iki yıllık yolculukları boyunca Lewis ve Clark, karşılaştıkları hayvan ve bitkilerin –bizon, boynuzlu kertenkeleler, adaçayı sülünleri, preri köpekleri, yabani meyan kökü ve yayın balıkları da dahil olmak üzere– titizlikle kayıtlarını tuttular. Bu gözlemler, Kuzey Amerika’nın biyolojik çeşitliliğine dair ilk anlayışın şekillenmesinde kritik rol oynadı.
Yine de bu “keşifler”, Büyük Ovalar’ı ve batıyı binlerce yıldır mesken tutan yerli kabileler için pek de yeni değildi. Avrupalı Amerikalılar Lewis ve Clark keşif gezisini genellikle zafer dolu bir başarı olarak görse de, birçok Yerli Amerikalı bunu bir istila, zorla yerinden edilme ve göçün başlangıcı olarak hatırlıyor.
“Bu tarihle ilgili pek çok olumsuz duygu var,” diyor Dan Buresh, Kuzey Dakota’da Fort Yates’in hemen dışındaki Standing Rock Sioux rezervuarında bulunan Sitting Bull College’da yakın zamanda emekli olan bir çevre bilimi profesörü. Yine de Buresh, Smithsonian Ulusal Hayvanat Bahçesi ve Koruma Biyolojisi Enstitüsü’ndeki ekolojistlerin Lewis ve Clark’ın tarihi rotası boyunca yeni bir yaban hayatı araştırması yapacağını –bu kez ülke genelindeki ortak kurumlar tarafından kurulan binlerce hareketle tetiklenen iz kamerası kullanılarak– öğrendiğinde, öğrencilerinin de bu projenin bir parçası olmasını istedi.
Smithsonian personeli de aynı fikirdeydi. Lewis ve Clark keşif gezisine yapılan pek çok yerli katkının –ki bu gezi navigasyon, diplomasi ve koruma için kabile ortaklarına dayanıyordu– ilk araştırmada göz ardı edildiği veya tanınmadığı bir dönemde, Smithsonian bu kez yerli katılımına öncelik vermek istedi. “En başından itibaren rota üzerindeki tüm kabile kolejleriyle iletişime geçtik,” diyor yeniden araştırmanın proje koordinatörü Brigit Rooney. “Kabileler, Lewis ve Clark keşif gezisinin başarısında kritik rol oynadı ve bu katkıları, mevcut kabile üyelerini yeniden araştırmaya dahil ederek tanımak istedik.” Smithsonian’ın Kadınlar Komitesi ayrıca, kabile öğrencilerini ücretli stajyerler olarak eğitmek için fon topladı; yeniden araştırmada burs alan tek gönüllüler onlardı.
Sonuç olarak yedi kabile koleji, kameraları kurmak, verileri yönetmek ve son iki yüzyılda rezervuarlarında meydana gelen değişiklikleri yorumlamak için projeye katıldı; zira bu tür ekolojik bilgiler burada sözlü olarak aktarılıyor, ancak nadiren yazılıya dökülüyor.
“Çok sayıda yaşlı, bu bilgileri çocukluk anılarlarından aktarıyor,” diyor Buresh. “Bu proje, bu bilgilerin gerçeklikle ne kadar örtüştüğünü doğrulamamıza ve anlık veriler elde etmemize olanak tanıyor.”
İlk başta, hem Dakota eyaletlerini kapsayan ve Lakota ile Dakota uluslarına ev sahipliği yapan Standing Rock sakinlerinin bir kısmı, topraklarını yabancılara açma konusunda tereddüt içindeydi. Buresh, yaşlılardan gelen endişeleri duydu: Verilerin örneğin en iyi avlanma noktalarını belirlemek için kullanılacağından korkuluyordu. Diğerleri ise geçmişte veri toplamak için gelen ancak sonuçta ortaya çıkan çalışmalara kabile üyelerini dahil etmeyen bilim insanları tarafından hayal kırıklığına uğratıldıklarını söylüyordu.
“Bazen geçmişte bu bilgileri paylaştığımızda, sonrasında üzerlerinde tam bir kontrole sahip olamadık,” diyor çevre bilimi bölümünde üçüncü sınıf öğrencisi olan ve kameraların kurulumuna yardımcı olan stajyer Tamiera Garter. Ancak Garter ve stajyer arkadaşı Precious Yellow Fat, güncel verilerin toplanmasının toplulukları için vazgeçilmez olduğuna inandılar; bu, yaşlılarının sahip olduğu geleneksel ekolojik bilgileri doğrulama veya güncelleme fırsatı sunuyordu. Örneğin bazı sakinler, iklim değişikliğinin rezervuardaki yaban hayatı üzerindeki etkisinden endişe ediyorlardı ve bu endişeyi veri olmadan doğrulamak veya ele almak zordu.

“Göremediğimiz veya anlamadığımız şeyleri koruyamayız,” diyor yakın zamanda çevre bilimi alanında lisans derecesi alan Yellow Fat. “Bu kameraların orada olması, toprağı ve üzerinde yaşayan türleri nasıl yönetebileceğimiz konusunda bize içgörü kazandıracak.”
Precious Yellow Fat ve Tamiera Garter araziyi incelerken. Fotoğraf: Snapshot USA’nın izniyle
“Sonuçta bu, egemenliğimizi koruyacak” diyor Garter. “Yönetim ve koruma konusunda aldığımız kararlarda daha fazla özerkliğe sahip olmamızı sağlayacak.”
Smithsonian’ın ülkenin yarı beşinci yıl dönümünü anmak için oluşturduğu “Ortak Geleceğimiz” girişiminden fon alan yeniden araştırma, 2025’in başlarında Smithsonian personelinin Lewis ve Clark’ın günlüklerini dijitalleştirerek, keşif ekibinin yol boyunca yaptığı yüzlerce yaban hayatı gözlemini coğrafi olarak konumlandırmasıyla başladı. 2026 baharında ise 15 eyaletteki 50’den fazla araştırma ortağı, orijinal rota boyunca kamera dizilerini etkinleştirdi. Buresh, Yellow Fat, Garter ve diğer öğrenciler, 2,3 milyon akrelik (931.000 hektar) Standing Rock bölgesine 16 kamera yerleştirdiler; bu süreç birkaç gün süren saha çalışması ve yoğun yürüyüş gerektirdi.
Her ikisi de Lakota kabilesinden olan Yellow Fat ve Garter, fotoğraflar daha gelmeden bile bu deneyimin aydınlatıcı olduğunu söylüyor.
“Doğanın genellikle görmediğimiz bir yüzünü gördük,” diyor Garter. “Tepe yüksekliğindeki otların ve çimenlerin bu kadar canlı olduğunu hiç görmemiştim.” Öğrenciler, diz boyundaki otlara hayran kalmak ve korkunç dolu fırtınalarından kaçmakla kalmadı, aynı zamanda kuşları tanımayı öğrendiler ve ölü bir kirpiden gelen dikenleri geleneksel kıyafetleri ve takılarında kullanmak için topladılar. Ayrıca ailelerinden ve öğretmenlerinden duydukları kutsal ve tarihi yerlerde zaman geçirme fırsatı buldular.
Kameralar görüntüleri yakalamaya başladığında, Yellow Fat ve Garter, rezervuarda uzun süre yaşadıkları iki su havzası –Güney Dakota’daki Grand Nehri ve Kuzey Dakota’daki Cannonball Nehri– arasında belirgin ekolojik farklılıklar keşfettiler. Genellikle zor bulunan bobcat ve mule geyiklerinin yakın çekim fotoğraflarını gördüler. Bazı hayvanların neden belirli zamanlarda ortaya çıktığını, çift mi aradıklarını, yiyecek mi aradıklarını yoksa sığınacak bir yer mi aradıklarını merak ettiler. “Aslında sadece fotoğraf çekmiyoruz,” diye fark etti Garter. “Bu hayvanları anlamaya çalışıyoruz.”
Yeniden araştırma projesini tasarlayan Smithsonian yaban hayatı ekolojisti Bill McShea, bu girişimin kabile ortaklarının, sorumlulukları altındaki yaban hayatını iyi korumaları için hak ettikleri takdiri almalarını sağlayacağını umuyor. Yerli kabileler, Ulusal Park Servisi’nden daha fazla toprağı yönetiyor ve önceki çalışmalar, yerli yöneticilerin denetlediği arazilerde diğer kurumlara kıyasla daha yüksek biyolojik çeşitlilik olduğunu göstermişti.
“Şu anki bizon popülasyonlarına ve iyi avcı popülasyonlarına baktığımızda, onların yerli rezervuarlarında olduğunu görüyoruz,” diyor McShea. “Bunun nedeni, hayvanlara karşı bizden daha iyi bir etik anlayışa sahip olmaları,” diye ekliyor ve hayvanların birçok kabile kültüründeki ruhani rollerine işaret ediyor.
Yeniden araştırma, McShea’nın 2019’da başlattığı ve ülke genelindeki kurumlarla iş birliği yaparak kamera tuzakları aracılığıyla memeli popülasyonlarındaki uzun vadeli eğilimleri takip eden Snapshot USA projesinin bir uzantısıdır. Ekolojist, programı kısmen 2002’den bu yana 100 milyondan fazla kullanıcının yardımıyla 200 milyardan fazla kuş gözlemi toplayan popüler eBird uygulamasından esinlenerek tasarladı.
“Kuş insanlarına çok imreniyordum. Kuş insanları kuşlar hakkında her şeyi biliyorlar çünkü her yıl dışarıya 10.000 dürbün gönderip gördüklerini not alıyorlar,” diyor McShea. “Bizim ise memeliler hakkında neredeyse hiç böyle bir bilgi birikimimiz yoktu.”
Şu ana kadar Snapshot USA, 50 eyaletin tamamında 1 milyondan fazla memeli kaydı topladı. Bu görüntüler yapay zeka tarafından tanımlanıyor ve gönüllü bilim insanları tarafından doğrulanıyor. Projenin, ülkenin seyrek nüfuslu bölgeleri dışında, memelilerin dağılımı, çeşitliliği ve davranışları hakkındaki boşlukları doldurmada büyük ölçüde başarılı olduğunu söylüyor McShea. “Büyük Ovalar’da pek insan yok, bu yüzden orada verilerimizde boşluklar var.”
Yarı beşinci yıl dönümü geldiğinde (ve ülkenin doğa tarihini kutlamak için fon sağlandığında), McShea bu boşlukları doldurmak için şiirsel bir yol gördü. Yeniden araştırma, Lewis ve Clark’ın bilime yaptığı orijinal katkıyı anmakla birlikte, Snapshot USA’nın veri toplayamadığı ülke bölgelerinden de veri toplayabilirdi.
Şu ana kadar yeniden araştırma ortakları, 67 türden 5,5 milyondan fazla görüntü yakaladı. Proje koordinatörü Rooney’ye göre, aralarında bazı umut verici bulgular da var: Örneğin, 19. yüzyılın başlarında kürkleri için milyonlarca avlanarak neredeyse yok olan Amerikan kunduzlarının çok sayıda fotoğrafı çekildi. Vaşaklar –weasel ailesinden bir başka küçük memeli– bir zamanlar tamamen yok oldukları Pensilvanya’da yeniden görüldü. “Koruma hakkında zihnimizdeki hikaye genellikle olumsuzdur,” diyor Rooney, “ama bulunacak pek çok pozitif hikaye de var.”
İz kameraları Ekim sonunda son fotoğraflarını çekti ve ülke genelindeki gönüllüler şimdi her bir kamerada görünen türleri tanımlayarak özel bir proje sayfasına yüklüyorlar. McShea, proje tamamlandığında verilerin ücretsiz olarak herkese, avlanma düzenlemelerinden sorumlu arazi yöneticilerine veya nesli tehlike altındaki türleri desteklemeye çalışan bilim insanlarına açık olacağını söylüyor.
Yellow Fat ve Garter da bu bilim insanlarından ikisi olabilir. Her ikisi de doğal kaynak yönetimi alanında kariyer planlıyor. Bu projenin bir parçası olmanın, bilim becerilerini geliştirmelerine ve aynı zamanda kabilelerine hak ettikleri takdiri kazandırmalarına olanak sağladığını söylüyorlar.
“Lewis ve Clark’a karşı hiçbir antipatim yok. Onları sadece araştırmacılar olarak görüyorum,” diyor Garter. “Ama biz toprağın ilk yöneticilerinden bazılarıydık ve her şeyin nasıl birbirine bağlı olduğunu anlıyorduk. Bu yüzden, halkımız olarak yaşadığımız tüm zorluklara rağmen bu fırsatın bugün bize geri dönmesi, bir döngünün tamamlanması gibi hissettiriyor.”
Bu konular hakkında daha fazlasını keşfedin
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔



1 yorum
Fikrinizi bir kaynak, soru veya yapıcı karşı görüşle geliştirin.