Can Sago 保护森林吗？

Can Sago Protect a Forest?

Güney Sorong’da, Endonezya’daki yerel gençler ve kadınlar, atalarının temel besin maddesini daha değerli gıda ürünlerine dönüştürerek ormanları yeniden canlandırıyor ve sürdürülebilir bir ekonomi oluşturuyor.

Singapur’da ise sago, genellikle tatlılarda kullanılır ve ormanların korunması, gıda güvenliği veya yerel kimlik gibi konularla doğrudan ilişkilendirilmez. Ancak tüketiciler, gluten içermeyen ürünlerin ötesine geçerek, içeriklerin nereden geldiğini ve kimin faydalandığını sorgulamaya başladıkça, bu mütevazı nişasta daha fazlasını sunabilir.

Küresel glutensiz pazarın 2034 yılına kadar 13,7 milyar ABD dolarına ulaşması beklenirken, Asya Pasifik bölgesindeki talep ise 2025 ile 2030 yılları arasında yıllık ortalama %11,1’lik bir büyüme gösterebilir. Singapur’daki bitkisel bazlı gıda ve içecek pazarının da aynı dönemde yıllık bileşik büyüme oranı olan %6,97 ile genişlemesi bekleniyor; bu durum sağlık, çevre ve etik kaynak kullanımı konusundaki endişelerden kaynaklanmaktadır. Yerli sago yetiştiriciliği olmadığı için Singapur tamamen ithalata bağımlıdır, bu nedenle ürünlerin kökeni giderek daha önemli hale gelmektedir.

Bu sorunun cevabı, Endonezya’nın Güneybatı Papua eyaletindeki Güney Sorong’da bulunmaktadır. Burada sago, toprakla, kimlikle ve “Tabraw’o mamfe teme” (“Orman bizim annemizdir”) şeklinde ifade edilen atalık felsefesiyle iç içedir. Merdesa Köy Okulu aracılığıyla (SEKAM), gençler ve kadınlar, sago’yu un, kurabiye ve kek gibi ürünlere dönüştürerek hem hane halkı gelirlerini artırıyor hem de geleneksel ormanları koruyor.

23 yaşındaki Ewil Woloin, doğal kaynakların yönetimine köy gençlerini dahil eden Bentara Papua adlı bir girişimin parçasıdır. Tehit Knasaimos topluluğu, nesiller boyunca sago ormanlarının bakımını yaparak yerel çeşitleri korumuştur; bunlar arasında dikenli olmayan Falya dla, dikenli Fa Sampe, kıyı sago Fablen ve kısmen dikenli Fanomik çeşitleri bulunmaktadır.

Yasa dışı odunculuk ve ağaçlandırma faaliyetleri bu ilişkiyi zorlamış ve ormanın bazı bölgelerini verimsiz hale getirmiştir. Topluluk ayrıca 1996’dan beri palm yağı geliştirmesine karşı direnmektedir. 2018 ile 2019 yılları arasında, yerel halklar su emilimini artırmak ve ormanı yeniden canlandırmak için bozulmuş alanlara sago dikmeye başlamıştır.

Woloin, Earth.Org’a yaptığı açıklamada, “Topluluğu, kestikleri sago’yu yeniden dikmeleri ve verimsiz orman arazilerini ağaçlandırma için kullanmaları konusunda eğitmeye çalıştık. Mücadelemiz uzun sürdü; topluluk 1996’dan beri bu ormanın korunmasını sağlamak için sürekli olarak palm yağına karşı direndi” dedi.

Kadınlar artık tohumları seçmeye ve hane halkı gıda güvenliğini sağlamaya yardımcı olurken, gençlerin katılımıyla bahçecilik ve orman yönetimi konusundaki bilgi birikiminin daha genç nesiller arasında kaybolması engelleniyor; çünkü daha genç insanlar genellikle şehir merkezlerine göç etmektedir.

Bu girişimin kalbinde, gelirin ormandan elde edilen değerin artırılmasıyla elde edilmesi ve bu gelirin de ormanı koruyan insanları ve ekosistemleri desteklemek için kullanılması hedeflenmektedir. Bentara Papua, Manokwari’de bulunan ve doğal kaynakların adil, sürdürülebilir ve geleneksel yönetimine odaklanan bir sosyal kuruluştur. Kuruluş, Sira Bentara Papua İstasyonu’nu tarım, gıda işleme ve organizasyonel öğrenme için bir merkez olarak kurmuştur. Tepung Sagu Mangsir markası aracılığıyla kadınlar ve gençler, dayanıklı sago unu üretiyor ve kek, erişte, cendol ve kurabiye gibi ürünleri test ediyor.

İstasyondaki Koordinatör Alink Syafril, “Ana hedefimiz, gençlerin kendi memleketlerinden ayrılmadan nasıl refah sağlayabileceklerini kanıtlamaktır; yeterli olan şey, kendi geleneksel arazilerinde bulunan kaynakları işlemek” dedi.

Bentara Papua ayrıca izinler, pazarlama ve daha güçlü topluluk kurumlarının oluşturulmasına yardımcı olarak ürünlerin daha geniş pazarlara ulaşmasını sağlamakta ve aynı zamanda amacından kopmamasına dikkat etmektedir.

Syafril, “Ürün geliştirme konusunda mentorluk yapmanın yanı sıra, ürün izinlerinin alınmasına ve pazarlama stratejilerinin belirlenmesine de yardımcı oluyoruz. Ayrıca, elde edilen finansal kârların ormanı yeniden canlandırmak ve Güney Sorong’daki sosyal uyumu güçlendirmek için kullanıldığı sürdürülebilir bir ekonomik temel oluşturmaya çalışıyoruz” diye ekledi.

Etkisi henüz mütevazı olsa da anlamlıdır. Sago satışları, katılan hane halklarının ortalama gelirini yaklaşık 1 milyon Endonezya Rupisi (yaklaşık 56 ABD doları) artırarak günlük ihtiyaçların ve eğitimin karşılanmasına yardımcı olmuştur. Kadınların ve gençlerin katılımı %60 artarken, yerel bir topluluk kuruluşu olan Kna Mandiri Kooperatifi, ürünleri Sorong şehrinde ve eyalet fuarlarında satışa sunmaktadır.

Ayrıca, bozulmuş orman alanlarında 5 hektardan fazla alana sago dikilerek 11 farklı ağaç türünün yeniden canlandırılmasına ve dört üstün yerel sago çeşidinin korunmasına yardımcı olunmuştur.

Syafril, “Refah, doğayı yok etmekten değil, sago ormanın sunduğu şeylere nasıl saygı gösterdiğimizden kaynaklanır” dedi.

Woloin, topluluğun ormanı koruma konusundaki kararlılığını sürdürmesini umduğunu belirtti: “Bugünün gençlerinin katılımı, gelecekte daha fazla verimsiz orman ve Papua’nın yerli çocukları olarak kimliklerini kaybeden daha az genç olacağının bir garantisidir.”

İthal ürünlerin kökeni, etiği ve çevresel etkisi konusunda giderek daha fazla sorgulandığı Singapur için ders, sago ile sınırlı değildir. Güney Sorong, sürdürülebilir bir ekonominin nasıl görünebileceğine dair bir örnek sunmaktadır: topluluklar, ormanın sürdürülebilir şekilde sağladığı değerden daha fazlasını yaratırken, bu değeri hane halkı gelirlerine, yerel bilgi birikimine ve ormanların yeniden canlandırılmasına yönlendirmektedir. Burada ekonomik dayanıklılık, doğanın pahasına değil, onu restore ederek ve koruyarak elde edilmektedir.

Görüntü: Bentara Papua Organizasyonu.

Yazar Hakkında: Yunes Bonay, yerli bir genç kadın lider ve Bentara Papua’nın başıdır. 10 yılı aşkın deneyime sahip olan Bonay, Papua’daki ormanlık alanlarda kapsayıcı koruma ve topluluk güçlendirmesi konusunda önemli çalışmalar yapmıştır. Çalışmaları, genç liderlik, agroekoloji ve yerli hakları konularına odaklanarak ormana bağımlı toplulukların yerel işletmeler geliştirmesine ve sürdürülebilir geçim kaynaklarını güçlendiren köy bilgi sistemleri oluşturmasına yardımcı olmaktadır. Son olarak, liderliği sayesinde Bentara Papua, Papua’da yaklaşık 100.000 hektarlık yerli topluluk orman arazisinin tanınmasını sağlamıştır.

Amacımız, iklim değişikliği konusundaki haberleri ücretsiz ve reklamsız sunmaktır. Tek seferlik veya düzenli bağışlarınız, faaliyetlerimizi sürdürmemize, erişim alanımızı genişletmemize ve editoryal bağımsızlığımızı korumamıza yardımcı olmaktadır.