Hayvanlar gerçekten ömür boyu çiftleşir mi?

Hayvanlar Gerçekten Ömür Boyu Çiftleşir mi?

Popüler Bilim’in merak uyandırıcı bir makalesi, hayvanların ömür boyu çiftleşme alışkanlıklarını inceliyor.

Aşık kuşlar (lovebirds) adını nereden aldığı ve bu ismin insanlardaki romantik ilişkiler için kullanılan bir ifade haline gelmesi şaşırtıcı olmayabilir. Bu türden çiftler, birbirlerine yem verir, kucaklaşır ve birbirinden ayrıldıklarında streslenirler. İspanyolca isimleri olan “inseparables” (ayrılmazlar) bile davranışlarını daha iyi tanımlar.

Aşık kuşlar sadece şefkatli davranışlarıyla değil, aynı zamanda bir eşi ömür boyu seçmeleriyle de sıra dışıdır. Kuşların sosyal monogami olarak bilinen davranışta, yani çiftleşme alışkanlığında, %90’ı her yıl yeni bir eş seçerken, aşk kuşları ve bazı diğer papağan türleri gibi sadece birkaç tür eşini hayatı boyunca korur. Aşık kuşlar dışında, kuğu, kartal (Jackie ve Shadow adlı ünlü kartal çiftine selam), albatros gibi hayvanlar da ömür boyu aynı eşle birlikte yaşarlar. Öte yandan, bu durum diğer hayvanlar için daha az yaygındır.

Uzun vadeli bir ilişki yerine her yıl yeni bir eş bulmak daha pratik görünse de, her zaman en etkili plan olmayabilir. Özellikle hayvan çiftlerinin yıl boyunca birlikte yaşamaması durumunda, bu durum geçerli olabilir.

Evrimsel açıdan bakıldığında, bazı hayvanlar ömür boyu aynı eşle kalmayı tercih etse de, çoğu farklı üreme stratejilerini benimser. Aşık kuşların mükemmel bir aşk hikayesi gibi görünse de, diğer hayvan ilişkilerindeki karmaşıklıklarla aynı sorunları yaşarlar.

Yaban hayatı biyoloğu Dr. Bart Kempenaers’e göre, “Sosyal monogami, genellikle erkek ve dişi bireyin yavrularına birlikte bakması anlamına gelir. Bu durumda, eşlerin koordinasyonu önemlidir ve deneyimli çiftler için bu koordinasyon daha kolay olabilir.”

Kempenaers, bazı kuşların yıl boyunca aynı eşle kaldığını ve yuva dönemleri dışında da topraklarını birlikte savunduğunu belirtiyor.

Memelilerde ve diğer hayvanlarda da ömür boyu birliktelik çeşitli avantajlar sağlar. Kurtlar, kojotlar ve tilkiler gibi türler avlanırken ve topraklarını savunurken eşleriyle birlikte çalışır. Aynı şekilde, kunduzlar barajlarını ve yaşam alanlarını birlikte inşa ederler. Fransız melek balıkları (sadece bu türde balıklar ömür boyu çiftleşir) yavrularına bakmasa da, beslenme alanlarını korumak için eşleriyle birlikte kalırlar.

Kempenaers’e göre, kuşlarda uzun ömürlülük, bir türün ömür boyu çiftleşip çiftleşmeyeceği konusunda önemli bir faktördür. “Eşlerin bir sonraki üreme mevsimine kadar hayatta kalmaları gerekir” diyor. Ayrıca, albatroslar gibi daha büyük kuşların yaşam süresi, serçe gibi küçük kuşlara göre çok daha uzundur. Bu nedenle, ömür boyu çiftleşen türler genellikle daha büyük ve uzun ömürlüdür. Albatroslar 50 yıldan fazla yaşarken, serçeler ise ortalama 2 veya 3 yıl yaşarlar.

Küçük hayvanların doğal yırtıcılarından daha az etkilenmeleri, hayatta kalma şanslarını artırır ve bu da ömür boyu çiftleşme olasılığını yükseltir.

Kempenaers, eşlerin uzun vadeli ilişkilerde birbirlerini bulabilmelerinin de önemli olduğunu vurguluyor. Kuşların yıl boyunca aynı yerde kalmaları veya her yıl aynı zamanlarda geri dönmeleri gerekir. Ayrıca, bazı kuşlar her yıl aynı yuva yerini kullanır ki buna “site fidelity” denir.

Bazen eşlerden biri geri dönemeyebilir ve bu durumda diğer eş yeni bir partner bulmak zorunda kalabilir. Bu durum, özellikle göç eden kuşlar için geçerlidir.

Kemrapaers, kuğular gibi bazı türlerin düşük boşanma oranlarının, başarılı olmayan çiftlerde daha yüksek olduğunu belirtiyor.

Sosyal monogami, her zaman cinsel monogamiyi gerektirmez. Bazı türler ömür boyu aynı eşle kalsalar bile, farklı partnerlerle üremek ve yavru sahibi olmak bazı avantajlar sağlayabilir. Bu durum, bazı kuş türlerinde yaygındır. Örneğin, bazı durumlarda erkek birey yavruların bakımını üstlenirken, bu yavruların babası olmayabilir. Siyah kuğularda yapılan bir araştırmada, yuvaların %40’ında farklı bir erkeğin yavrusu olduğu tespit edilmiştir. Benzer davranışlar, kurtlar ve gibonlar gibi diğer sosyal monogami gösteren memelilerde de gözlemlenmiştir.

Kemrapaers, erkeklerin neden çok sayıda partnerle üremeyi tercih ettiklerini anlamanın daha kolay olduğunu belirtiyor. Ancak, dişi kuşların neden kendi yuvalarından ayrılıp farklı erkeklerle ilişki kurdukları hala bir gizemdir. Bu durum, dişinin genlerinin aktarılmasını sağlamak veya diğer erkeklerden ek bakım sağlayabilir.

Kemrapaers, uzun vadeli ilişkilerde daha iyi işbirliğinin nasıl tanımlanabileceği gibi hala cevaplanması gereken birçok soru olduğunu belirtiyor. Ayrıca, farklı üreme sistemlerinin nasıl evrimleştiği ve neden bu kadar çok değişiklik gösterdiği de merak edilen konular arasında yer alıyor.

Kemrapaers, uzun bacaklı sakarca adı verilen bir kuş türünün Alaska’daki üreme alanlarındaki davranışlarını inceleyen bir araştırmanın parçasıydı. Uzun bacaklı sakarcılar, sosyal monogami gösteren ve erkek ile dişi bireyin birlikte yumurta bakımı gibi görevleri üstlendiği büyük ve uzun ömürlü kuşlardır. Bu özelliklere sahip bir türün genellikle aynı eşle ve aynı yerde birkaç yıl boyunca kalması beklenirken, uzun bacaklı sakarcılar her yıl farklı bir eş ve yeni bir yuva yeri seçer. Araştırmacılar, bu durumun nedenini anlamak için kuşağa uydu takip cihazları takmış ve kış mevsiminde farklı yerlere göç ettiklerini tespit etmişlerdir. Ancak, diğer sosyal monogami gösteren kuşların aynı davranışı göstermemesinin nedeni hala bir gizemdir.

Doğada, sadakat bazı türler için avantaj sağlarken, diğerleri için değil. Ancak, bu avantajların tam olarak ne olduğu her zaman açık değildir. Ve hayvan ilişkilerini insan terimleriyle değerlendirmek yerine, hayvanlar alemindeki monogaminin genellikle insan romantizminden farklı olduğunu anlamak önemlidir.

Popüler Bilim’in “Ask Us Anything” köşesinde, en tuhaf ve merak uyandırıcı sorulara cevap aranıyor. Merak ettiğiniz bir şey var mı? Cevap almak için bize ulaşın.