Obezite Paradoksu’ Ölçüm Sorunu Olabilir: Beyin Taramaları Nedenini Gösteriyor

Obezite, kalp hastalığı riskini artıran, çoklu kanser türleriyle ve genel ölüm oranıyla ilişkilendirilen ciddi sağlık sorunlarının geniş bir yelpazesıyla bağlantılıdır.

Ancak vücudun, obezitenin klinik biçiminin etkilerinin çözümlemesi daha zor kanıtlanmış bir alanı var: beyin.

Neurology Open Access‘te yayımlanan yeni bir çalışmada bilim insanları, bu durumun beyinde ne yaptğına dair yeni bir izlenim sundu ve obezitesi olan kişilerde beyinin beyaz maddeğinde artmış bir anormallik hacmi belirledi.

Bulgular aynı zamanda önemli, çünkü hastalarda obezite değerlendirmesi için yeni yönergeleri kullanıyorlar; bu da şimdiye kadar araştırma dünyasında gördüğümüz bazı kafa karışıklıklarını giderebilir.

Çoklu bilim kanıtı, obeziteyi hızlanan beyin yaşlanması ve beyin küçülmesi gibi endişe verici sağlık etkileriyle ilişkilendirirken, bazı çalışmalar bu eğilime karşı çıkıp obezitenin aslında demans ve ölüm riskine karşı koruyucu olabileceğini öne sürdü. Buna genellikle ‘obezite paradoksu’ denir.

“Bu çalışmalar gerçekten kafa karışıklığı yaratıyordu; bazı çalışmalar fazla obezitenin beyin için daha iyi olabileceğini bile öne sürdü,” diyoru Louisiana Devlet Üniversitesi (LSU) nörobilimci Owen Carmichael.

Bu vakaların çoğundaki o yanıltıcı konu, vücut kitle indeksi (VKI)’n ya da daha doğrusu, VKI’nın obezite ve aşırı kilolu durumunu ölçmek için kullanıldığında, vücut yağını ve diğer sağlık işaretlerini yakalayamamasından kaynaklanan meşhur belirsizliğidir.

“Kafa karışıklığının bir nedeni de, fazla vücut yağı olan kişiler arasında, bununla ilişkili ciddi metabolik sağlık sonuçları olanlarla olmayanları iyi ayırt edemememizdi,” diyor Carmichael.

Yeni çalışmada araştırmacılar, bu sınırlamaların bir kısmını aşmaya çalıştı ve Bogalusa Kalp Çalışması’ndan uzun bir veri yığınını kullandı; bu, Louisiana’daki Bogalusa şehrindeki bir çocuk kohortunun sağlığını 1972’den itibaren çalışmaya başlayan, topluluk temelli bir uzunlamasına kohorttur.

Carmichael’in ekibi, Bogalusa Kalp Çalışması’ndan 190 katılımcının verilerini analiz etti; bu katılımcılar 1985’ten itibaren çok sayıda sağlık muayenesinden geçti, 2017 ile 2025 arasında MRI taramaları yaptı ve bu noktada ortalamaya göre 56.5 yaşındaydı.

“On yıllar boyunca klinik obeziteye daha fazla maruz kalan kişilerin orta yaşlarında daha kötü beyin sağlığı bulduk.” – nörobilimci Owen Carmichael

Katılımcıların sağlık ve kilo durumunu sınıflandırmak için araştırmacılar VKI ölçümlerinin ötesine geçti ve Lancet Komisyonu’ndan güncel obezite yönergelerini kullandı; bu komisyon obezite olmayan, preklinik obezite (metabolik açıdan sağlıklı obezite) ve klinik obezite (metabolik açıdan sağlıklı olmayan obezite) arasında ayrım öneriyor.

“Bu çalışma, o çerçevenin uzunlamasına araştırmalara nasıl uygulanabileceğine dair önemli bir örnek,” diyoru LSU fizyoloği Eric Ravussin; yeni çalışmaya katılmadı ancak Lancet Komisyonu’nda görev yaptı.

“Faza vücut yağının zamanla metabolik sonuçlarını göz önüne alarak araştırmacılar, klinik obezitenin ilerleyen yaşlarda, beyin sağlığı da dahil olmak üzere sağlık sonuçlarına nasıl katkıda olabileceğini anlamaya başlayabilir.”

Bogalusa kohortundaki bu sonuçlar çarpıcıydı.

Araştırmacılar, hayatlarının daha fazlasını klinik obezite geçirerek geçen katılımcıların, beyinde beyaz madde hiperintensiteleri (WMH’ler) olarak adlandırılan bir anormallikte daha büyük bir hacim gösterdiğini buldu.

Beyaz madde hiperintensiteleri, MRI taramalarında görülen parlak alanlardır; kan damarlarında hasar ve beyaz madde yapısındaki diğer değişikliklerin bir işaretidir ve bilişsel gerilemeyle ilişkilendirilmiştir.

Klinik obezite geçirerek hayatının daha fazlasını geçiren katılımcılar, beyinde daha büyük bir anormallik hacmi gösterdi. (Westend61/Getty Images)

190 katılımcının 133’ü (%70) hayatlarının bir noktasında klinik obeziteydi; klinik obezitenin oranı kişiler yaşlandıkça artıyordu – yirmili yaşlarında grubun üçte birden azından, otuzlu yaşlarının ortasına doğru yarısından fazla ve kırklı yaşlarının ortasına doğru üçte ikiden fazla.

Obezite durumu, ellinci yaşlarındaki MRI taramalarında belirgin bir örüntüyle eşleşti; klinik obezite geçmiş olanlar, Bogalusa Çalışması’nda hiç klinik obezite olmamış kişilerle karşılaştırıldığında WMH’lerin medyan hacminin iki katından fazlasını gösterdi.

“Kolektif olarak bu bulgular, obezitenin yalnızca yaygın olmakla kalmayıp, metabolik disfonksiyonla birlikte – yeni Lancet kriterlerine göre klinik obezite olarak tanımlanan – subklinik beyan bütünlüğünde uzun süreli, olumsuz etkiler yaratabileceğini ve bunun bilişsel yaşlanma açısından sonuçları olabileceğini gösteriyor,” araştırmacılar makalelerinde yazıyor.

Çalışma burada yalnızca bir ilişki gösteriyor ve insanların hayatlarının erken dönemindeki obezitenin daha sonraki dönemlerde görülen artmış beyin anormalliklerine yol açtığını kanıtlamıyor. Ayrıca WMH’lerin kendilerinin demans veya bilişsel bozukluk kanıtı olmadığı da belirtilmeli.

Ancı obezitenin beyaz maddedeki değişimlerin arkasında olması kesinlikle bir olasılıktır, araştırmacılar öne sürüyor.

Takım, makalelerinde hipertansiyon, diyabet ve dislipidemi – hepsi klinik obezite için yeni Lancet tanı kriterlerinin bir parçası – beyin küçük damar hastalığının bilinen hızlandırıcıları olduğunu ve WMH’leri açıklamak için potansiyel olarak birkaç diğer yolun da söz konusu olabileceğini söylüyor.

“Obezite, endotelyal fonksiyonu bozan, kan-beyen bariyeri bütünlüğünü bozan ve beyaz madde hasarını teşvik eden kronik düşük dereceli iltihaplanma ve adipokin disfonksiyonu ile karakterize edilir,” araştırmacılar yazıyor.

“İnsülin direnci, metabolik disfonksiyon ve obezitesi olan bireyler arasında yaygın olan ilişkili yağlı karaciğer hastalığı, mikrovasküler patolojide ve WMH ilerlemesinde suçlanmıştır. Birlikte, bu mekanizmalar obezitenin erken yetişkinlikte damar ve metabolik süreçleri başlattığını ve bunların orta yaşta hızlanmış beyaz madde hasarıyla sonuçlandığını gösteriyor.”

Araştırmacılar, burada analiz edilen çalışma grubunun küçük boyutunu kabul ediyorlar ve ayrıca WMH’lerin yalnızca bir MRI tarama setinde gözlemlendiğini, böylece beyin değişimlerinin zaman içinde ilerlemesini takip edemediğimizi not düşüyorlar. Takım, gelecekteki araştırmaların WMH ilerlemesinin zamansal dinamiklerini beyin taramalarının bir serisi üzerinde inceleyebileceğini söylüyor.

Burada neler olup bittiği hakkında öğrenilecek çok şey var, ancak takım, bu önlenebilir sağlık sorunlarının ortaya çıkmasını durdurmaya çalışmak için yeterli bilgiye zaten sahip olduğumuz söylüyor.

“Erken yetişkinlikte klinik obezitenin subklinik cerebrovasküler sağlığa algılanabilir bir iz bırakabileceğini göstererek, bu bulgular uzun süreli beyin hasarını azaltmada erken önlem ve müdahalenin önemini vurguluyor,” araştırmacılar yazıyor.

“Yağlıktan WMH ve bilişsel gerilemeyle bağlantı kuran artan popülasyon düzeyinde kanıtların yanında değerlendirildiğinde, bu sonuçlar obeziteyi beyan bütünlüğünü korumak ve beyin yaşlanmasının seylini geciktirmek için potansiyel olarak değiştirilebilir, orta yaş hedefi olarak öne çıkarıyor.”

Bulgular Neurology Open Access makalesinde raporlanıyor.

Bu makale Fiona MacDonald tarafından doğrulandı ve Fiona MacDonald tarafından düzenlendi. Sürecimize gurur duysak da, yalnızca insanız. Bir hata fark ederseniz, lütfen bize bildirin.