Nikotin, başta tütün olmak üzere gövdeotugiller (Solanaceae) familyasına ait bitkilerde bulunan ve sentetik olarak da üretilen bir uyarıcı alkaloiddir.
Tanım ve kimyasal nitelikler
Nikotin, uyarıcı etkilere sahip bir alkaloiddir. Saf halde renksizden sarımsağa kadar uzanan, yağlı bir sıvıdır ve biyolojik zarları kolaylıkla geçer. Böceklerde güçlü bir nörotoksin olarak çalışır; bu özelliğiyle bitki zararlılarına karşı doğal bir savunma (antiherbivore) toksini işlevi görür.
Doğada bulunması
Nikotin başta tütün olmak üzere gövdeotugiller familyasına ait bitkilerde bulunur. Tütün yapraklarında kuru ağırlığın yaklaşık %0,6–3'ünü oluşturur. Domates, patates ve patlıcan gibi diğer gövdeotugille ürünlerinde ise daha küçük, eser miktarlarda karşılaşılır.
Kullanım alanları
Nikotin uyarıcı ve kaygı giderici (anksiyolitik) etkileri nedeniyle eğlence amaçlı da kullanılır. Tarihsel olarak böcek ilaçlarında yaygın biçimde kullanılmış; yapısı, sentetik neonikotinoid böcek ilaçlarının geliştirilmesinde temel oluşturmuştur.